Mkataba wa makabidhiano ya pikipiki huandika nani anamkabidhi nani pikipiki ipi, kwa matumizi gani, kwa masharti gani, na pikipiki ilikuwaje ilipopokelewa. Kabla ya kuandika, bainisha kama ni makabidhiano ya matumizi ya muda au ya kukodisha, au ni mauziano ya awamu yanayolenga kubadili umiliki. Masharti ya malipo, matumizi, matengenezo na mwisho wa makubaliano hutegemea tofauti hiyo; kusaini makubaliano ya makabidhiano pekee hakuthibitishi kuwa umiliki uliosajiliwa umehamishwa.
Kwanza, bainisha aina ya makubaliano
Neno “makabidhiano” linaweza kueleza makubaliano tofauti. Mfano mmoja uliowekwa hadharani una masharti ya matumizi ya pikipiki kwa malipo, na mwingine unaeleza malipo ambayo yakikamilika mpokeaji atapokea kadi ya pikipiki au umiliki. Hii ni mifano ya watumiaji iliyochapishwa, si fomu rasmi wala uthibitisho wa uhalali wa masharti yake (mfano wa mkataba wa makabidhiano).
| Aina ya makubaliano | Malipo na umiliki | Mambo ya kufafanua |
|---|---|---|
| Matumizi ya muda au kukodisha | Malipo ni ada ya matumizi au kodi; maandishi yanapaswa kueleza nani anabaki mmiliki wakati wote na baada ya muda wa makubaliano. | Muda, ada na tarehe za malipo, ruhusa ya kumpa mtu mwingine pikipiki, matengenezo, na tarehe au masharti ya kuirudisha. |
| Mauzo ya awamu | Malipo yanakusudiwa kulipia ununuzi; eleza kama umiliki unakusudiwa kubadilika baada ya malipo fulani au baada ya salio lote kulipwa. | Bei na salio, ratiba ya malipo, nani anamiliki na anahifadhi kadi ya pikipiki kabla ya malipo kukamilika, matokeo ya kutolipa, na hatua tofauti zinazohitajika kwa uhamisho rasmi wa umiliki. |
Usiite malipo “ya matumizi” ikiwa ni awamu za ununuzi, au “bei” ikiwa ni ada ya kukodi. Ikiwa pikipiki itatumika kwa kazi kama bodaboda, andika matumizi hayo wazi badala ya kudhani kuwa ruhusa ya jumla inatosha.
Taarifa za kuweka kwenye mkataba
Tumia mfano kama chanzo cha maswali ya kujadili, si kama orodha ya lazima kisheria. Mfano huo unaonyesha taarifa za wahusika na pikipiki, madhumuni na malipo, wajibu wa matengenezo, masharti ya matumizi, tarehe na hali ya pikipiki, sahihi na mashahidi (mfano wa mkataba).
Free tools Windows power users keep installed
One-click scans. No signup required.
#1 Best Overall
- Bill of sale forms
- Safely and legally transfers ownership
- Suitable for transferring ownership of a car motorcycle, boat, furniture or other property
- Step by step instructions
- 8.5 x 11 inch package size
Wahusika na pikipiki
- Andika majina kamili, taarifa za utambulisho na mawasiliano ya anayekabidhi na anayepokea.
- Eleza aina ya pikipiki, rangi na namba ya usajili, pamoja na namba ya injini na ya chasi.
- Linganishia namba zilizo kwenye pikipiki na nyaraka zake; usitegemee maelezo ya mdomo ikiwa namba hazilingani.
Malipo na muda
- Andika kiasi, sarafu, tarehe au marudio ya malipo, muda wa makubaliano, amana na salio ikiwa vinatumika.
- Eleza namna ya kuthibitisha malipo, kwa mfano risiti au kumbukumbu nyingine mnayokubaliana.
- Kwa mauzo ya awamu, weka wazi lini malipo yanahesabika kuwa yamekamilika na ni hatua gani zitafuata kuhusu umiliki.
Matumizi, gharama na hatari
- Weka matumizi yanayoruhusiwa na nani atakayeruhusiwa kuendesha au kuhifadhi pikipiki. Eleza kama kukopesha au kukodisha kwa mtu mwingine kunaruhusiwa.
- Gawanya wajibu wa mafuta, huduma za kawaida, matairi, matengenezo makubwa, uharibifu, upotevu na hitilafu zilizokuwapo kabla ya kukabidhi.
- Andika utaratibu wa kutoa taarifa na hatua zinazofuata pikipiki ikipata ajali, ikiibiwa, ikizuiliwa na mamlaka au isiweze kutumika.
Hali ya pikipiki na makabidhiano
- Rekodi tarehe ya kukabidhi, hali ya pikipiki ilipokabidhiwa na vitu vilivyotolewa pamoja nayo.
- Ikiwa mnakubaliana, ambatanisha picha za tarehe hiyo na orodha ya kasoro zinazoonekana. Usiiite pikipiki “nzima” au “katika hali nzuri” bila ukaguzi wa pande zote.
- Kwa matumizi ya muda au kukodisha, weka tarehe na namna ya kuirudisha. Kwa mauzo, eleza masharti ya hatua za baadaye za umiliki badala ya kuweka tarehe ya kurudisha isiyolingana na makubaliano.
Kuchelewa, kusitisha na kusaini
- Eleza nini kinahesabika kuwa kutotekeleza makubaliano, muda wa kutoa taarifa au kurekebisha kosa, na masharti ya kusitisha.
- Andika kitakachotokea kwa pikipiki na fedha zilizolipwa ikiwa makubaliano yatakoma, pamoja na namna ya kushughulikia kutokubaliana.
- Kila upande ahifadhi nakala yenye tarehe na sahihi za wahusika. Ikiwa mnatumia mashahidi, andika majina na sahihi zao pia.
Usichukulie kusaini kuwa uhamisho rasmi wa umiliki
Wizara ya Ardhi inaeleza kuwa ofisi yake ya usajili wa hati hushughulikia nyaraka mbalimbali, ikiwemo “mikataba ya makabidhiano.” Ukurasa huo pia unaeleza usajili wa rehani za mali zinazohamishika chini ya Sheria ya Uhamisho wa Hati za Mali (Chattels Transfer Act), na kutaja pikipiki kama mfano wa mali inayohamishika. Hayo yanaonyesha huduma za usajili wa nyaraka na muktadha wa rehani; hayamaanishi kuwa kila makubaliano ya makabidhiano ya pikipiki lazima yasajiliwe, wala kuwa huduma hiyo inakamilisha uhamisho wa umiliki wa gari (Wizara ya Ardhi: Usajili wa Hati).
Tovuti ya Jeshi la Polisi Tanzania inaorodhesha huduma za kielektroniki za ukaguzi wa makosa ya barabarani na mfumo wa ukaguzi wa magari, lakini ukurasa huo hautoi utaratibu wa kubadili umiliki (Jeshi la Polisi Tanzania). Kwa hiyo, kabla ya kutegemea kuwa makubaliano haya yanatosha kwa mauzo, thibitisha hatua na nyaraka zinazohitajika kwa aina ya muamala wako kwa mamlaka husika au mtaalamu wa sheria nchini Tanzania. Vyanzo vilivyotajwa havielezi kama uthibitisho wa ofisi ya serikali ya mtaa, notarisation, stempu au usajili ni lazima kwa kila mkataba; usiviweke kama sharti la jumla bila uthibitisho wa muamala wako.
Quick Recap
Rank #4
Rank #2
Product prices and availability are accurate as of the date/time indicated and are subject to change. Any price and availability information displayed on Amazon at the time of purchase will apply.
